traveler22

 
Rejestracja: 2014-12-24
wwwrrrrrrrrrrrr
Punkty178Więcej
Następny poziom: 
Ilość potrzebnych punktów: 22
Ostatnia gra
Remik 500

Remik 500

Remik 500
18 dni temu

Podróże dalekie i bliskie - Skarszewy

2020-03-25       

1417758.jpg
październik 1974 , Pralnia i łaźnia. 11 listopada 1198 r. książę pomorski Grzymisław podarował joannitom gród „Starigrod” (Starogard) wraz z rozległymi ziemiami, m.in. terenami nad Wietcisą. W zakolu tej rzeki, na wysokim wzgórzu, joannici na początku XIV w. lokowali miasto o nazwie Schöneck, co znaczy piękny zakątek. Pierwsza wzmianka o Skarszewach (w pisowni „Schönegk”) znajduje się w odpisie dokumentu z datą roczną 1305 (oryginał nie zachował się), w którym skarszewski komtur Johannes von Borchfelde (Borgfelde) nadał wsi Obozin 60 włók ziemi. Według znawców tematu w odpisie dokumentu omyłkowo zapisano rok 1305 zamiast 1335. Udokumentowali oni, że Borchfelde pełnił funkcję komtura dopiero w latach 1333-1335, a odnotowany w tym dokumencie jako świadek, brat Johannes Stapel, w innych dokumentach występuje tylko w latach 1334-1341 (nigdy wcześniej)
858537.jpg
Lata 1915-1920 , Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II przy ulicy Dworcowej nr 27.
W tej szkole na początku 1945 r. urządzono niemiecki lazaret. Publiczna Szkoła Podstawowa w Skarszewach zbudowana została w 1910 r. Pierwsi skarszewscy nauczyciele w okresie międzywojennym rekrutowali się z kandydatów do zawodu nauczycielskiego przeszkolonych na 3-miesięcznym kursie w Kościerzynie w 1920 roku. Pierwszym kierownikiem szkoły był pan Guss (imię nieznane). Od 1932 roku funkcję kierownika szkoły objął Konrad Putynkowski, który na kilka pokoleń związał się ze skarszewską edukacją. W pierwszym okresie po wojnie oświata nawiązywała do przedwojennych tradycji. W 1949 roku nastąpiły istotne zmiany : w sposób widoczny zaczęto realizować świeckość oświaty. Od 1961 roku definitywnie wyrugowano religię ze szkoły (aż do 1990). W 1950 r. utworzono Szkołę Podstawową dla Pracujących w Skarszewach, która funkcjonowała do 1967 r.
256493.jpg
Budynek dworca w Skarszewach od strony peronu zlikwidowanej linii kolejowej. Z treści drugiego przywileju lokacyjnego Skarszew z 2 lutego 1341 r. wynika, że miasto lokowano ok. 1320 r. Pierwszy przywilej lokacyjny nie jest znany. W 1323 r. w Skarszewach była już komturia joannitów, a przeniesienie ich  siedziby z Lubiszewa do Skarszew nastąpiło między 1321 a 1323 r. Jeszcze w 1321 r. joannita Konrad de Dorstet tytułuje się komturem Lubiszewa a dwa lata później już komturem Skarszew. Zatem najstarszy znany dokument dotyczący Skarszew pochodzi z 1323 r.
256494.jpg
Budynek dworca od strony placu przy ul. Dworcowej. W licznych publikacjach podawane są wiadomości o Skarszewach, rzekomo istniejących już w XII i XIII w.  pod nazwą Reueninov (pisane też: Rounino i Rownino). Ich źródłem są dwie informacje, które okazały się wymysłem. Pierwsza dotyczy rzekomego nadania joannitom pod koniec XII w. grodu Reueninov, który miał istnieć na wzgórzu zamkowym w Skarszewach. Druga, rzekomego nadania Skarszewom przez joannitów w 1274 r. prawa składu, które zobowiązywało kupców do sprzedaży tam towarów. W rzeczywistości gród Reueninov nigdy nie istniał. A przed lokacją miasta ok. 1320 r. nie istniały też Skarszewy, więc prawa składu w XIII w. otrzymać nie mogły. Według dokumentu z 1198 r. joannici nie otrzymali od księcia pomorskiego grodu Reueninov, ale wieś o tej nazwie (później zaginioną, jak parę innych średniowiecznych wsi w okolicy).. Według Emila Waschinskiego, autora pracy doktorskiej o historii komturii joannickiej i miasta Skarszewy (1904 r.), wieś  Reueninov usytuowana była w okolicy wsi Więckowy (gm. Skarszewy). Oczywiście żadnego prawa składu taka wieś mieć nie mogła. Ponadto żadne średniowieczne dokumenty i badania archeologiczne nie potwierdzają przedlokacyjnego istnienia Skarszew.
777264.jpg
1904 , Stacja kolejowa Skarszewy. W 1370 r. joannici sprzedali Skarszewy i Wartenberg Krzyżakom. Śladem obecności joannitów w mieście jest jego herb, przedstawiający głowę Jana Chrzciciela, patrona zgromadzenia, które założyło miasto. Polska nazwa miasta po raz pierwszy pojawia się 19 października 1466 roku, w dokumencie II pokoju toruńskiego. W traktacie polską nazwę miejscowości Skarszewy identyfikuje się z niemieckojęzyczną Schöneck (Schöneck alias Scharschewo). W archiwach nie znajdujemy zapisu, który skutkowałby utożsamieniem zaginionej miejscowości Reueninov z Schöneck
782867.jpg
1918 , Stacja kolejowa Skarszewy. Ówczesne Skarszewy były otoczone murem z bramami, zaś w ich północno-zachodniej części znajdował się zespół zamkowy, składający się z zabudowań gospodarczych oraz piętrowego, wzmocnionego dwiema wieżami zamku w stylu gotyckim, stojących na cyplu stromego wzgórza schodzącego do Wietcisy. Od strony miasta wjazdu strzegła gotycka brama i sucha fosa. Kompleks zamykał kamienno-ceglany mur obronny. Takie położenie powodowało, że w przypadku obsadzenia zamku dużą załogą był on trudny do zdobycia. Poniżej zamkowego wzgórza, na wyspie, znajdowało się podzamcze z młynem, browarem, karczmą, foluszem i kuźnią. W rejonie Bramy Chojnickiej znajdował się drugi kościół, pw. św. Jerzego wraz ze szpitalem i cmentarzem, już w 1686 wzmiankowany jako leżący w gruzach.
1516175.jpg
27 marca 1994 , Stacja kolejowa Skarszewy. W wyniku wojen polsko krzyżackich miasto zostało zdobyte i złupione przez husytów w 1433 r. oraz dwukrotnie zdobyte, ograbione i częściowo spalone – w 1455 r. przez Krzyżaków i w 1462 r. przez Polaków ehhh... Władze miejskie Skarszew oficjalnie nie przystąpiły do Związku Pruskiego, ale w 1450 r. znaczna część mieszczan i rady miejskiej poparła ten związek. Ostatecznie w 1466 r., na mocy 2 pokoju toruńskiego, przeszły pod polskie panowanie. Gdańsk – największy ośrodek miejski Prus Królewskich – nie został jednak stolicą województwa, gdyż obdarzony królewskimi przywilejami zazdrośnie strzegł swojej politycznej niezależności, której sprzyjała zresztą silna pozycja gospodarcza miasta. Taki stan rzeczy spowodował, iż województwo pomorskie długo nie posiadało własnego ośrodka administracyjnego. Dopiero w 1613 r. połączono funkcję starosty skarszewskiego i wojewody pomorskiego, w efekcie czego stolicą województwa pomorskiego zostały Skarszewy. Na tutejszym zamku rezydował wojewoda, tu też zbierał się sąd ziemski. Ze względu na wysoki procent ludności niemieckojęzycznej już w XVI w. rozpowszechnił się tu luteranizm. W 1594 miasto gościło króla Zygmunta III Wazę, a 23 lutego 1629 r. Szwedzi ograbili i spalili znaczną część zabudowy Skarszew wraz z zamkiem (odbudowano go dopiero na przełomie XVII i XVIII wieku).
256490.jpg
Były, ledwie wystający ponad chwasty peron oraz wgłębienie po dawnych torach, stacji w Skarszewach. Wyrazem napięć religijnych w dawnej Rzeczypospolitej były wydarzenia z 1741 r. W pierwsze święto wielkanocne w skarszewskim zborze luterańskim, wskutek pękania drewnianej konstrukcji empor, doszło do paniki – zginęło kilku wiernych, a wielu zostało rannych. Zbór został zamknięty i zakazano odprawiania w nim nabożeństw. W tej sytuacji, z obawy przed przeszkodami, które mogła stwarzać strona katolicka, przygotowano potajemnie w Gdańsku elementy budowlane i przewieziono je do Skarszew na 131 wozach, w eskorcie setki udających robotników gdańskich żołnierzy i licznej rzeszy rzemieślników. Po dotarciu na miejsce, mimo blokad i protestów, w ciągu 24 godzin, z 14 na 15 września 1741 r., rozebrano stary zbór i wybudowano nowy z tzw. "muru pruskiego”. W l. 1762-1765 w miejscowym sądzie grodzkim praktykował Józef Wybicki.
349369.jpg
Dom pod nr 5. W wyniku 1 rozbioru RP, w 1772 r. miasto zostało przyłączone do Prus. Liczyło wówczas 1005 mieszkańców. W nocy z 28 na 29 stycznia 1807 r. doszło w Skarszewach do starcia wojsk pruskich z liczącym kilkuset jeźdźców oddziałem żołnierzy polskich w służbie cesarza Francuzów, pod dowództwem majora Ulatowskiego. Atak Prusaków zakończył się zdobyciem miasta Pod władzą Prus Skarszewy znajdowały się od 1772 do 1920 r.
349371.jpg
Dom z nr 3. W II połowie XIX w. doszło do wyraźnego rozwoju miasta, do czego przyczyniły się poważne inwestycje infrastrukturalne. W latach 1884-1885 wybudowano przez Skarszewy linię kolejową Pszczółki-Kościerzyna. W 1905 miasto otrzymało kolejne, bezpośrednie połączenie ze Starogardem Gdańskim. W 1886 r. powstało pierwsze lokalne czasopismo, niemieckojęzyczny Schoenecker Anzeiger. W 1858 r. Skarszewy miały 2272 mieszkańców, w 1885 r. 2925 (48% protestantów, 45% katolików, 5% żydów), a w 1910 już 3495.
1417793.jpg
Lata 1918-1939 , Grobla Adama Mickiewicza. Skarszewy zostały ponownie przyznane Polsce na mocy traktatu wersalskiego i zajęte przez wojsko polskie 30.01.1920 r. Pierwsza wizyta generała Hallera w Skarszewach miała miejsce 3 lutego 1920 r., co upamiętniono srebrną tabliczką na magistrackim fotelu, na którym zasiadał w ratuszu. W 1923 r. miasto odwiedził prezydent Stanisław Wojciechowski, a w 1927 r. prezydent Ignacy Mościcki. W okresie międzywojennym ludność niemiecka, choć zdegradowana do roli mniejszości, nadal odgrywała istotną rolę w życiu miasta, co w napiętej sytuacji politycznej końca lat 30. doprowadzało do zaogniających się konfliktów na tle narodowościowym.
1023585.jpg
Budynek poczty w Skarszewach. Miasto zostało zajęte przez oddziały niemieckie 3 września 1939 r W czasie okupacji niemieckiej okolice Skarszew były największym miejscem kaźni obywateli polskich w skali całego powiatu kościerskiego. Największe nasilenie egzekucji miało miejsce w październiku 1939, gdy formacje Gestapo, Selbstschutzu oraz SS wymordowały ok. 360 Polaków ze Skarszew i okolicznych miejscowości. Niemieccy naziści wymordowali także, niewielką już wtedy, społeczność żydowską z miasteczka oraz obozujących w okolicy Cyganów.
1024588.jpg
Dom pod nr 19. Mimo że wojsko niemieckie w 1945 r. nie podejmowało obrony Skarszew, sowieckie samoloty kilkakrotnie zbombardowały miasto. Spowodowało to, razem ze skutkami celowych podpaleń przez czerwonoarmistów po zajęciu miasta 8 marca 1945 r., zniszczenie Skarszew sięgające 40% zabudowy Rok 1945 przyniósł też ostateczny koniec wieloetnicznego charakteru miasta.
1024589.jpg
Nr 19, widok z ul. Szkolnej. W 1991 r. ostatecznie zamknięto linię kolejową do Starogardu Gdańskiego, podobny los spotkał połączenia do Kościerzyny i Pszczółek (2001-2002 r.). Wszystkie linie kolejowe zostały rozebrane.
350389.jpg
Kino "Sewa" czyli d. kino "Odrodzenie". 14 września 2013, na pamiątkę wydarzeń z 1741 roku, nieopodal poewangelickiego kościoła z 1881 r. w ciągu niespełna 24 godzin wybudowano replikę zboru ewangelickiego z XVIII wieku
1417753.jpg
październik 1974 , Stacja benzynowa. W tle budowa pawilonu.
782874.jpg
1904 , Kościół ewangelicki Ewangelicki kościół w Skarszewach został zbudowany 1741 roku. Na gotyckiej ceglanej podwalinie powstała budowla z pruskiego muru. Ówczesny wojewoda i starosta skarszewski Jakub Narzymski zgodził się na budowę protestanckiego kościoła pod warunkiem, że zostanie zbudowany w ciągu jednej doby. Dzięki pomocy gdańskich ewangelików udało się sprostać wyzwaniu. Świątynię zburzono w połowie XIX wieku, kiedy powstał większy kościół.
W 2013 roku zbudowano replikę dawnego kościoła. Nadbudówka z pruskiego muru powstała jak w oryginale w ciągu 24 godzin.
990023.jpg
Kościerska 2c. Replika kościoła "24 godzinnego" zbudowanego w 2013 r. Poewangelicki kościół (obecnie kościół katolicki p.w. św. Maksymiliana Kolbego w Skarszewach).
Świątynię zaczęto budować w 1879 r. W „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” czytamy : „obecny murowany kościół z wieżą (42 m. wys.) zaczęto budować w r. 1879; koszta wynosiły 54,000 tal.”, budowę zakończono w 1881 r. Kościół zbudowano w stylu neogotyckim. Znajduje się przy dzisiejszej ul. Szkolnej (od strony południa częściowo otoczony jest fragmentami dawnych murów obronnych). Do roku 1945 świątynia była własnością skarszewskiej gminy ewangelickiej.
990024.jpg
Po zakończeniu działań wojennych zbór służył jako magazyn. Ze skarszewskiej kroniki parafialnej można dowiedzieć się, że kościół został przekazany pod administrację parafii katolickiej w Skarszewach już w 1947 r., jednak faktyczne przekazanie świątyni nastąpiło dopiero po ponad trzydziestu latach. Urząd Miejski w Skarszewach bowiem wypożyczył sobie ten budynek na dwa tygodnie „celem zmagazynowania zboża”, o czym informuje pismo z dnia 4 października 1949 r. W rzeczywistości kościół poewangelicki stał się magazynem zbożowym dla Państwowych Zakładów Zbożowych na wiele lat.
990063.jpg
Dnia 8 grudnia 1980 r. parafia za pośrednictwem Kurii Biskupiej zwróciła się do Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku z prośbą o oddanie budynku sakralnego. W odpowiedzi na to pismo, Urząd Wojewódzki w Gdańsku wydał postanowienie (z dnia 16 lipca 1981 r.), że nie zgłasza sprzeciwu co do przekazania „w wieczyste użytkowanie budynku kościoła poewangelickiego (...) na rzecz parafii rzymsko- katolickiej w Skarszewach”.
1569838.jpg
Państwowe Zakłady Zbożowe (jako dotychczasowy użytkownik budynku) od października 1981 r. przystąpiły do remontu obiektu, aby w dobrym stanie przekazać go parafii. Prace te trwały z przerwami aż do 1987 r. i finansowane były przez PZZ Gdańsk. Niestety w 1987 r. zostały przerwane „gdy wokół zaczęło „węszyć” SB”. Prace remontowe objęły: pokrycie dachu blachą cynkową, oszklenie, założenie odgromników, odkurzenie (wewnątrz), białkowanie ścian oraz malowanie stropu.
5 marca 1987 r. Urząd Wojewódzki w Gdańsku wydał postanowienie, takiej samej treści jak Urząd ds. Wyznań w Warszawie z dnia 18 lutego 1987 r., że nie zgłasza zastrzeżeń przeciwko przekazaniu nieodpłatnie na własność Parafii p.w. św. Michała w Skarszewach obiektu sakralnego , które było mieniem poewangelickim
793113.jpg
Lata 1900-1910 , Budynek szkoły przy ulicy Szkolnej.
777261.jpg
1908 , Plac gen. Hallera
777308.jpg
1916 , Skarszewy panorama
791557.jpg
1932 , Plac gen. Hallera
858535.jpg
17 lutego 1945 , Wnętrze kościoła ewangelickiego w Skarszewach.
Na fotografii trumny ze zwłokami majora Waltera Brandesa i porucznika Hansa-Bodo von Rohra, którzy polegli w walkach pod Chojnicami.
990058.jpg
Kościół św. Maksymiliana Kolbe.
980083.jpg
Fragment dawnej baszty obronnej.
1417772.jpg
Lata 1919-1939 , Fragment murów z widoczną basztą.
246372.jpg
Lata 1963-1965 , Baszta i dawne mury obronne w Skarszewach
1569840.jpg
Mury miejskie
782116.jpg
1974 , Ulica Kościelna
246437.jpg
Dom pod nr 5.
246392.jpg
Widok od strony ul. Św. Jana na domy, oficyny, podwórza położone przy pl. gen. Hallera (na lewo) i ul. Kościuszki (góra po prawej).
246393.jpg
Ulica Św. Jana w stronę pl. gen Hallera.
246438.jpg
Dom pod nr 12.
246439.jpg
Dom pod nr 20.
246440.jpg
Budynki nr 22 i 20 przy ul. Św. Jana.
777260.jpg
1908 , Plac gen. Hallera
782115.jpg
1974 , Panorama dawnego rynku w Skarszewach a obecnie Placu gen. Hallera.
1352974.jpg
październik 1974 , Dawny rynek.
1222285.jpg
Pomnik Józefa Wybickiego
1399630.jpg
Dom przy Pl. Hallera 1
1399631.jpg
Dom przy Pl. Hallera 1 - część środkowa fasady
828016.jpg
Zabudowa północnej pierzei pl. Hallera. Od lewej nr 2, 3 i 4.
1399632.jpg
Kamieniczka przy Pl. Hallera 2
1399627.jpg
Kamieniczka przy Pl. Hallera 3
1399626.jpg
Kamieniczka przy Pl. Hallera 4
828011.jpg
Dom pod nr 7.
793112.jpg
Lata 1905-1915 , Domy nr 12 i 13 przy Rynku w Skaryszewach.
798627.jpg
1916 , Hallera 13
798629.jpg
1941 , Hallera 13
828003.jpg
Kamienica południowej pierzei pl. Hallera przy wjeździe z ul. Wybickiego.
1399612.jpg
Kamienica przy Placu Hallera 16
793111.jpg
Lata 1912-1930 , Kamienica nr 16 przy dawnym Rynku. Foto ze zbiorów NAC.
798355.jpg
1902 , Budynek Urzędu Miasta przed przebudową
1399607.jpg
Kamieniczka przy Placu Hallera 17, w której mieści się obecnie jedna z filii popularnej w powiecie starogardzkim piekarni "Kropek"
798350.jpg
1917 , Obecnie Budynek Urzędu Miasta
1399604.jpg
Ratusz w Skarszewach
352310.jpg
Gminny Ośrodek Kultury w Skarszewach, mieszczący się w pozostałościach po dawnym zamku Joannitów.
828088.jpg
Kamienica pod nr 1, w prawo nr 3.
1399621.jpg
Kamieniczka przy ul. Kościuszki 5
1399622.jpg
Kamieniczka przy ul. Kościuszki 7
1399616.jpg
Kamieniczka przy ul. Kościuszki 9
777314.jpg
1906 , Skarszewy śluza
782117.jpg
1928 , Gotycki kościół farny z XIV wieku w Skarszewach
1417759.jpg
Lata 1919-1939 , Kościół św. Michała Archanioła.
777259.jpg
1934 , Gotycki kościół farny z XIV wieku w Skarszewach
246371.jpg
Lata 1960-1963 , Gotycki kościół farny z XIV wieku w Skarszewach. Widok od strony ulicy Kościuszki.
826336.jpg
Widok na kościół z ul. Kościuszki, z lewej ul. Młyńska.
1222275.jpg
Narożna kamienica
1417795.jpg
Lata 1900-1914 , Ul. Kościuszki 19
1445751.jpg
Lata 1905-1910 , Ulica Kościuszki w początkowch latach XX wieku; druga po lewej stronie kamienica stoi na rogu z ul. Ściegiennego (jej dzisiejszy adres: Kościuszki 11).
782871.jpg
1927 , Breite Strasse
828093.jpg
Widok ulicy od strony ul. Rzecznej w kierunku zachodnim.
826329.jpg
Kamienica na rogu ulic Kamierowskiej (z lewej) i Kościuszki.
828101.jpg
Dom pod nr 34
1417788.jpg
Lata 1918-1939 , Fragment góry zamkowej.
161256.jpg
Lata 1960-1970 , Ulica Młyńska w Skarszewach.
798358.jpg
1967 , Ulica Młyńska